Cel i zakres procedury
Głównym zadaniem procedury „Niebieskie Karty” jest zagwarantowanie bezpieczeństwa osobom doświadczającym przemocy w rodzinie oraz skoordynowanie działań instytucji, które mają obowiązek reagować na sygnały o przemocy. Procedura obejmuje dwie strony: osoby doznające przemocy oraz osoby ją stosujące – przy czym chodzi wyłącznie o osoby pełnoletnie dopuszczające się przemocy wobec innych.
Kto i jak wszczyna procedurę
Procedura rusza w momencie wypełnienia formularza „Niebieska Karta – A”. Ma to miejsce, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie stosowania przemocy lub gdy zgłoszenia dokona świadek. Wypełniony formularz trafia następnie do Zespołu Interdyscyplinarnego.
Formularz „Niebieska Karta – A” mogą wypełnić m.in.: pracownik socjalny pomocy społecznej, funkcjonariusz Policji, żołnierz Żandarmerii Wojskowej (w sprawach żołnierzy w czynnej służbie), pracownik socjalny specjalistycznego ośrodka dla ofiar przemocy, asystent rodziny, nauczyciel wychowawca lub nauczyciel znający sytuację domową małoletniego, przedstawiciel ochrony zdrowia (lekarz, pielęgniarka, położna, ratownik medyczny), przedstawiciel gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych oraz pedagog, psycholog lub terapeuta reprezentujący jednostki pomocy społecznej, komisji alkoholowej, Policji, oświaty lub ochrony zdrowia.
Rozmowa z osobą dotkniętą przemocą
Rozmowę z osobą doświadczającą przemocy prowadzi się w warunkach zapewniających swobodę wypowiedzi, poszanowanie godności i bezpieczeństwo. Po wypełnieniu „Niebieskiej Karty – A” osoba ta otrzymuje pouczenie w formie „Niebieskiej Karty – B”. Jeśli ofiarą jest dziecko, pouczenie przekazuje się rodzicowi, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu bądź osobie, która zgłosiła podejrzenie przemocy. Pouczenia nie wręcza się osobie podejrzanej o stosowanie przemocy.
Podczas rozmowy z osobą stosującą przemoc informuje się ją o prawnokarnych konsekwencjach takiego postępowania oraz o konieczności zmiany zachowania. Działania uwzględniają szczególne potrzeby, w tym osoby niepełnosprawne. Spotkania z ofiarami i sprawcami nie mogą być organizowane w sposób umożliwiający im wzajemny kontakt. Jeśli podejrzenie dotyczy małoletniego, czynności przeprowadza się w obecności rodzica, opiekuna prawnego lub faktycznego.
Zespół interdyscyplinarny i grupy diagnostyczno-pomocowe
Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej działania podejmuje gmina, przede wszystkim poprzez zespół interdyscyplinarny. W jego skład wchodzą przedstawiciele: jednostek pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, Policji, oświaty, ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych, a także – na wniosek – Żandarmerii Wojskowej, kuratorzy sądowi, prokuratorzy oraz przedstawiciele innych podmiotów działających na rzecz przeciwdziałania przemocy.
Zespół integruje i koordynuje działania tych podmiotów, diagnozuje problem, inicjuje interwencje w środowiskach zagrożonych przemocą, upowszechnia informacje o możliwościach pomocy oraz podejmuje działania wobec sprawców.
Do rozwiązywania konkretnych przypadków zespół powołuje grupy diagnostyczno-pomocowe. W ich skład wchodzą przedstawiciele pomocy społecznej, komisji alkoholowej, Policji, oświaty i ochrony zdrowia, a także kuratorzy sądowi oraz inni specjaliści. Grupa ocenia sytuację domową, potrzeby i zasoby zarówno ofiary, jak i sprawcy, udziela pomocy, opracowuje indywidualny plan pomocy dla ofiary i jej środowiska, podejmuje działania wobec sprawcy mające na celu zaprzestanie przemocy, przekazuje mu informacje o konsekwencjach prawnych i koniecznych działaniach, wnioskuje o skierowanie go do programów korekcyjno-edukacyjnych lub psychologiczno-terapeutycznych, motywuje do udziału w nich, przeprowadza rozmowę o zagrożeniach związanych z alkoholem, środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi lub lekami, a także może rozstrzygnąć o braku zasadności dalszych działań.
Spotkanie z ofiarą i plan pomocy
Członkowie grupy zapraszają osobę dotkniętą przemocą na posiedzenie, jednak jej niestawiennictwo nie wstrzymuje prac. Na spotkaniu dokonuje się analizy sytuacji rodziny i wypełnia formularz „Niebieska Karta – C”. Podstawowym zadaniem jest opracowanie indywidualnego planu pomocy dla ofiary i jej rodziny, obejmującego propozycje działań. Plan realizowany jest we współpracy z pomocą społeczną, komisją alkoholową, Policją, oświatą, ochroną zdrowia, organizacjami pozarządowymi oraz kuratorami sądowymi lub prokuratorem. Może być modyfikowany w zależności od potrzeb, zwłaszcza gdy sprawca ponownie dopuści się przemocy w trakcie procedury.
Działania wobec sprawcy
Grupa diagnostyczno-pomocowa wzywa osobę podejrzaną o stosowanie przemocy, analizuje sytuację w jej obecności i na podstawie formularza „Niebieska Karta – D” ustala dalsze działania, zobowiązując sprawcę do ich realizacji w celu zmiany postępowania.
Zakończenie procedury
Procedura kończy się, gdy przemoc ustanie i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że nie będzie kontynuowana, albo gdy rozstrzygnięto o braku zasadności podejmowania działań. W przypadku niepotwierdzenia informacji o przemocy grupa odstępuje od dalszych czynności, co wymaga udokumentowania protokołem. Procedura „Niebieskie Karty” prowadzona jest niezależnie od postępowania karnego, rodzinnego czy cywilnego. Jeśli stwierdzono popełnienie przestępstwa, osoby realizujące procedurę mają obowiązek poinformować o tym Policję lub prokuraturę.
Opracowała: Renata Paryła – przewodnicząca Zespołu Interdyscyplinarnego (źródło: budzow.pl).











