Przemoc domowa to zjawisko, które wymaga szybkiej i skoordynowanej reakcji wielu instytucji. W gminie Budzów funkcjonuje procedura „Niebieskie Karty”, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osobom doznającym przemocy oraz skuteczne oddziaływanie na osoby ją stosujące. Jak podkreśla Renata Paryła, przewodnicząca Zespołu Interdyscyplinarnego, kluczowa jest współpraca przedstawicieli różnych służb, które mają obowiązek reagować na każdą informację o przemocy.
Kto wszczyna procedurę?
Procedura obejmuje zarówno osoby doświadczające przemocy, jak i te, które jej się dopuszczają – przy czym chodzi wyłącznie o osoby pełnoletnie. Wszczęcie następuje w chwili wypełnienia formularza „Niebieska Karta – A” w sytuacji uzasadnionego podejrzenia stosowania przemocy lub zgłoszenia dokonanego przez świadka. Formularz trafia następnie do Zespołu Interdyscyplinarnego.
Uprawnionych do wypełnienia „Niebieskiej Karty – A” jest wiele osób: pracownik socjalny, funkcjonariusz Policji, żołnierz Żandarmerii Wojskowej (w sprawach żołnierzy czynnej służby), pracownik specjalistycznego ośrodka dla osób doznających przemocy, asystent rodziny, nauczyciel wychowawca lub nauczyciel znający sytuację domową małoletniego, przedstawiciel ochrony zdrowia (lekarz, pielęgniarka, położna, ratownik medyczny), a także pedagog, psycholog lub terapeuta reprezentujący pomoc społeczną, gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, Policję, oświatę lub ochronę zdrowia.
Rozmowa i pouczenie
Rozmowę z osobą dotkniętą przemocą przeprowadza się w warunkach zapewniających swobodę wypowiedzi, poszanowanie godności i bezpieczeństwo. Po wypełnieniu formularza „Niebieska Karta – A” osoba doświadczająca przemocy otrzymuje pouczenie – „Niebieską Kartę – B”. Jeśli pokrzywdzonym jest dziecko, pouczenie przekazuje się rodzicowi, opiekunowi prawnemu lub faktycznemu albo osobie, która zgłosiła podejrzenie przemocy. Nie przekazuje się go osobie podejrzanej o stosowanie przemocy.
Z kolei w trakcie rozmowy z osobą stosującą przemoc informuje się ją o prawnokarnych konsekwencjach takiego postępowania oraz wskazuje na konieczność zmiany zachowania. Działania uwzględniają szczególne potrzeby, w tym osoby niepełnosprawne. Spotkania z obiema stronami nie mogą być organizowane w sposób umożliwiający im wzajemny kontakt. Jeżeli podejrzenie dotyczy małoletniego, czynności przeprowadza się w obecności rodzica lub opiekuna.
Rola zespołu interdyscyplinarnego i grup diagnostyczno-pomocowych
Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej działania podejmuje gmina, przede wszystkim poprzez zespół interdyscyplinarny. W jego skład wchodzą przedstawiciele pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, Policji, oświaty, ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych, a także – na wniosek – Żandarmerii Wojskowej, kuratorzy sądowi, prokuratorzy oraz inne podmioty działające na rzecz przeciwdziałania przemocy.
Zespół integruje i koordynuje działania, diagnozuje problem, inicjuje interwencje w środowiskach zagrożonych przemocą, rozpowszechnia informacje o możliwościach pomocy i podejmuje działania wobec osób stosujących przemoc. W indywidualnych przypadkach tworzy grupy diagnostyczno-pomocowe, w których skład wchodzą przedstawiciele pomocy społecznej, komisji alkoholowej, Policji, oświaty i ochrony zdrowia, a także kuratorzy sądowi i inni specjaliści.
Grupa dokonuje oceny sytuacji domowej, potrzeb i zasobów, udziela pomocy osobie doznającej przemocy, opracowuje indywidualny plan pomocy, podejmuje działania wobec osoby stosującej przemoc, informuje ją o konsekwencjach prawnych i koniecznych zmianach, wnioskuje o skierowanie do programów korekcyjno-edukacyjnych lub psychologiczno-terapeutycznych, motywuje do udziału w nich oraz przeprowadza rozmowę o zagrożeniach związanych z nadużywaniem alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub leków. Może też rozstrzygnąć o braku zasadności dalszych działań.
Plan pomocy i zakończenie procedury
Członkowie grupy zapraszają osobę dotkniętą przemocą na posiedzenie, jednak jej niestawiennictwo nie wstrzymuje prac. W obecności zaproszonej osoby dokonuje się analizy sytuacji rodziny i wypełnia formularz „Niebieska Karta – C”. Podstawowym zadaniem jest opracowanie indywidualnego planu pomocy dla osoby doświadczającej przemocy i jej rodziny, obejmującego propozycje działań pomocowych. Plan realizowany jest we współpracy z przedstawicielami pomocy społecznej, komisji alkoholowej, Policji, oświaty, ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych oraz kuratorów sądowych lub prokuratora. Może być zmieniany w zależności od potrzeb, zwłaszcza gdy osoba stosująca przemoc dopuści się kolejnego aktu przemocy w trakcie działań zespołu.
Wobec osoby podejrzanej o stosowanie przemocy grupa, po jej wezwaniu, dokonuje analizy sytuacji i na podstawie formularza „Niebieska Karta – D” ustala dalsze działania, zobowiązując ją do ich realizacji w celu zmiany postępowania.
Procedura kończy się w przypadku ustania przemocy i uzasadnionego przypuszczenia, że zaprzestano jej stosowania, albo rozstrzygnięcia o braku zasadności podejmowania działań. Jeśli informacja o przemocy się nie potwierdzi, grupa odstępuje od dalszych czynności, co wymaga udokumentowania w formie protokołu. Procedura „Niebieskie Karty” prowadzona jest niezależnie od postępowania karnego, rodzinnego czy cywilnego. W razie stwierdzenia przestępstwa przedstawiciele realizujący procedurę mają obowiązek poinformowania o tym Policji lub prokuratury.
Źródło: Urząd Gminy Budzów, opracowanie Renata Paryła – przewodnicząca Zespołu Interdyscyplinarnego.
Fot. Pexels / Thirdman











