Zespół zamkowo-parkowy w Suchej Beskidzkiej został uhonorowany ogólnopolską nagrodą w konkursie „Zabytek Zadbany 2026”. Uroczysta gala odbyła się we wtorek, 15 września, w Gdańsku – w zabytkowych wnętrzach Centrum św. Jana. Wyróżnienie w kategorii „Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu” odebrał burmistrz miasta Stanisław Lichosyt.
Konkurs z tradycją sięgającą 1975 roku
„Zabytek Zadbany” to przedsięwzięcie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, którego organizatorem jest Narodowy Instytut Dziedzictwa. Jego historia liczy już pięć dekad – od 1975 roku promuje najlepsze praktyki w opiece nad polskim dziedzictwem, obejmujące zarówno prace konserwatorskie i restauratorskie, jak i rewaloryzację przestrzeni zabytkowych oraz ich odpowiedzialne wykorzystanie.
49 obiektów w finale, wizje lokalne i analiza dokumentacji
W tegorocznej edycji jury zakwalifikowało do finału 49 obiektów z całej Polski. Komisja oceniała zakres i jakość wykonanych prac, sposób ochrony wartości historycznych oraz funkcjonowanie zabytków. Członkowie jury osobiście odwiedzili wszystkie zakwalifikowane miejsca, w tym Suchą Beskidzką, aby na miejscu zapoznać się z efektami wieloletnich działań. Pod uwagę brano nie tylko dokumentację konkursową, ale także rzeczywisty stan renesansowego zamku, zabytkowego parku i oranżerii oraz sposób ich użytkowania.
Rozstrzygnięcie i nagroda dla gminy
Wyniki ogłoszono 29 maja 2026 roku. Gmina Sucha Beskidzka otrzymała nagrodę za wieloletnią, profesjonalną realizację prac konserwatorskich, budowlanych i badawczych, dzięki którym „Mały Wawel” wraz z otoczeniem prezentuje się dziś znakomicie.
Od wykupu w 2016 roku do kompleksowej odnowy
Historia kompleksowej odnowy zespołu rozpoczęła się w 2016 roku, gdy miasto wykupiło obiekt od spadkobierców przedwojennych właścicieli. Od tego czasu konsekwentnie realizowano kolejne etapy prac, mając na celu zachowanie dziedzictwa dla przyszłych pokoleń i szerokie udostępnienie go społeczeństwu.
Zakres robót był rozległy. Wymieniono pokrycie dachowe wraz z elementami konstrukcji, a zawilgocony budynek odwodniono, odgrzybiono i zabezpieczono specjalistycznymi izolacjami. Wymieniono wszystkie okna, zachowując ich dawną formę i styl. Położono nowe tynki renowacyjne, odtwarzając historyczne detale architektoniczne. Gruntownej rekonstrukcji poddano elementy kamienne, w tym kolumny i ozdoby, a także posadzki z piaskowca. W parku zamkowym odrestaurowano wszystkie kamienne mostki i uporządkowano historyczną zieleń. W kolejnych etapach odbudowano oranżerię oraz wykonano nowe ogrzewanie zamku.
Zabytek żyje współczesnym życiem miasta
Dziś „Mały Wawel” łączy zachowane dziedzictwo z codziennym życiem Suchej Beskidzkiej. Zamek zachował historyczny charakter, park jest dostępny dla mieszkańców i turystów, a odnowionej oranżerii nadano nowe funkcje, w tym rekreacyjne. Iluminacja nocą eksponuje bryłę zamku, tworząc wyjątkowy nastrój.
Nagroda „Zabytek Zadbany 2026” jest podsumowaniem wieloletniej, konsekwentnej pracy – od przejęcia zespołu przez miasto, przez kolejne etapy odnowy, aż po przywrócenie mu należytego miejsca w przestrzeni miejskiej. To potwierdzenie, że troska samorządu o zespół zamkowo-parkowy została dostrzeżona nie tylko lokalnie i regionalnie, ale również w skali całego kraju.











