21 września obchodzimy Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera. To data, która co roku przypomina, jak ważne jest wychwycenie pierwszych sygnałów otępienia, zanim choroba zdąży poczynić nieodwracalne szkody w mózgu.
Choroba, która odbiera pamięć i tożsamość
Alzheimer to najczęściej występująca forma otępienia. Jest schorzeniem neurodegeneracyjnym o postępującym, nieuleczalnym przebiegu, które w końcowym stadium prowadzi do śmierci pacjenta. Nazwa pochodzi od Aloisa Alzheimera – niemieckiego neuropatologa, który opisał jednostkę w 1906 roku. Choć dotyczy głównie osób po 65. roku życia, diagnozuje się ją także u znacznie młodszych pacjentów.
Skala problemu rośnie lawinowo. W 2006 roku na świecie chorowało około 27 milionów osób. Prognozy wskazują, że do 2050 roku schorzenie dotknie jedną na osiemdziesiąt pięć osób.
Przyczyny wciąż nie w pełni poznane
Mimo dziesięcioleci badań naukowcy nie ustalili dokładnych mechanizmów rozwoju choroby. Wiadomo, że w mózgu pojawiają się patologiczne struktury – blaszki starcze i splątki neurofibrylarne. Ćwiczenia umysłowe, aktywność fizyczna i zrównoważona dieta mogą opóźnić pojawienie się problemów kognitywnych, ale nie zatrzymują samej patologii. Nie ma też pełnych dowodów na ich stuprocentową skuteczność.
Objawy łatwo pomylić ze starzeniem się
Postęp choroby jest wysoce indywidualny, a jej przebieg przez lata może być utajony. Wczesne symptomy bywają mylone ze zwykłym starzeniem się lub stresem. Najczęściej pierwszym sygnałem są trudności z przypominaniem sobie niedawnych zdarzeń. Z czasem dochodzą wahania nastroju, splątanie, rozdrażnienie, agresja, problemy z mową i utrata pamięci długotrwałej. Pacjenci wycofują się z życia społecznego i rodzinnego, aż w końcu tracą kontrolę nad podstawowymi funkcjami życiowymi.
Statystyki są bezlitosne: średnia długość życia po diagnozie wynosi około siedmiu lat. Jedynie niewielki odsetek chorych przeżywa dłużej niż czternaście lat.
Na co zwracać uwagę?
Specjaliści z Centrum Profilaktyki Zdrowotnej i Społecznej Animativ Health, partnera Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przygotowali materiały edukacyjne dla seniorów, opiekunów i rodzin. Wskazują, że czujność powinny wzbudzić:
- rosnące problemy z pamięcią i spadek koncentracji,
- wycofanie bliskiej osoby z kontaktów międzyludzkich,
- dezorientacja w czasie i przestrzeni,
- nagłe zmiany nastroju i osobowości,
- powtarzanie tych samych historii i pytań,
- gubienie przedmiotów codziennego użytku,
- trudności w rutynowych czynnościach,
- problemy z odnajdywaniem właściwych słów.
Diagnoza to nie wyrok
Nie każdy niepokojący objaw oznacza od razu Alzheimera. Kluczowa jest konsultacja medyczna – najlepiej jak najwcześniej. Pierwszym krokiem powinien być lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, który pokieruje pacjenta dalej. Specjalistyczna opieka należy do neurologów, geriatrów i psychiatrów. Rozpoznanie opiera się na testach oceniających zdolności kognitywne i zachowanie, uzupełnianych neuroobrazowaniem układu nerwowego.
Wczesna diagnoza nie cofa choroby, ale pozwala zaplanować leczenie, opiekę i godne życie na kolejne lata.
Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera to okazja, by przypomnieć: uważna obserwacja bliskich i szybka reakcja na pierwsze sygnały mogą zmienić bardzo wiele.
Fot. Pexels / Jsme MILA











